De kosten voor het beschermen van innovatie verlagen: IP-subsidies en tariefverlagingen in België
Wanneer een innovatie marktpotentieel heeft, worden bedrijven vaak met dezelfde vragen geconfronteerd. Moeten we een octrooi aanvragen? Hoeveel gaat het kosten? Zijn er subsidies of belastingvoordelen?
Intellectueel eigendom (IP) beschermen kan complex en duur zijn, maar het is essentieel om uw concurrentievoordeel veilig te stellen. Naast octrooien en handelsmerken kunnen bedrijven zich ook bezighouden met onderzoeken naar de vrijheid van exploitatie, onderzoeken naar de stand van de techniek en het octrooilandschap om inzicht te krijgen in hun positie op de markt.
Het goede nieuws is dat er al veel vormen van steun bestaan (op gewestelijk, federaal en Europees niveau) om IP-activiteiten te helpen financieren. Er zijn praktische tools die IP-bescherming toegankelijker maken, van IP-scans in een vroeg stadium en octrooieerbaarheidsonderzoeken tot steun bij indiening en fiscale stimulansen.
Dit overzicht brengt de meest relevante subsidies, vouchers en tariefverlagingen samen die beschikbaar zijn in Vlaanderen, Brusselen Wallonië, maar ook op Europees en federaal niveau.
- Federale steun
- Europese steun
- Gewestelijke steun in Vlaanderen
- Gewestelijke steun in Brussel
- Gewestelijke steun in Wallonië
- Federale belastingvoordelen
Federale steun: gratis IP-scan voor kmo's
Belgische kmo's kunnen de gratis IP-scan gebruiken van de FOD Economie.
Een erkende IP-expert analyseert de activiteiten van uw bedrijf, identificeert bestaande en potentiële IP-activa zoals octrooien, handelsgeheimen, software, data en modellen, en levert een actieplan op maat voor de volgende stappen.
- Kosten: gratis
- Wie kan een aanvraag indienen: elk bedrijf geregistreerd in België
- Resultaat: een vertrouwelijk rapport met kansen, risico's en aanbevelingen
- Aanvragen via: economie.fgov.be - Prediagnostiek IE
Deze scan is een uitstekende eerste stap voor bedrijven die willen weten hoe ze hun innovatie goed kunnen beschermen.
Europese steun: maatregelen van het EUIPO en het EPO
EUIPO SME Fund 2025
Het EUIPO Ideas Powered for Business SME Fund, dat een deel van de kosten voor IP-bescherming voor kmo’s vergoedt, is in februari 2026 opnieuw van start gegaan.
| Voucher | Dekt | Terugbetaling |
| Handelsmerken en modellen | Indienings-, onderzoeks-, registratie-, publicatiekosten voor nationale (Benelux), EU- (EUIPO) of internationale (WIPO) aanvragen | 75% voor EU- of nationale aanvragen, 50% voor internationale aanvragen |
| Octrooien | Kosten voor nationale octrooien, onderzoekskosten, indienings- of onderzoekskosten van het Europees Octrooibureau, deel van juridische kosten of redactiekosten | 75% voor indiening of opzoeking, 50% voor juridische kosten (max. ong. € 3.500) |
| Plantensoorten | Aanvraag- en onderzoekskosten voor Community Plant Variety Rights | 75% terugbetaling (max. ong. € 1.500) |
Vouchers worden toegekend op volgorde van aanvraag, dus u kunt het best al in een vroeg stadium een aanvraag indienen.
Merk op dat de EUIPO IP Scan-voucher niet van toepassing is in België, aangezien zo’n dienst al gratis beschikbaar is via de FOD Economie.
EPO-tariefverlagingen voor micro-entiteiten
Sinds 1 april 2024 verleent het Europees Octrooibureau (EPO) een korting van 30% op indienings-, onderzoeks-, aanwijzings-, toekennings- en vernieuwingskosten voor:
- Micro-ondernemingen, natuurlijke personen, universiteiten, non-profitorganisaties en publieke onderzoeksorganisaties
- Aanvragers die de afgelopen vijf jaar minder dan vijf Europese octrooiaanvragen hebben ingediend
Gewestelijke steun in Vlaanderen
In Vlaanderen zijn er verschillende regelingen die kmo’s helpen om intellectuele eigendom strategisch te beheren (Vlaio, BOIP).
| Regeling | Ondersteunt | Voordeel |
| Korting i-DEPOT (BOIP) | Tijdstempels van ideeën of vroege concepten | € 10 korting, betaal € 27 in plaats van € 37 |
| Overzicht VLAIO IP | Overzicht van IP-ondersteuning en fiscale maatregelen in Vlaanderen | vlaio.be - Intellectuele eigendom |
Gewestelijke steun in Brussel
Innoviris biedt steun aan kmo’s in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest via de volgende regelingen:
| Regeling | Ondersteunt | Voordeel |
| Innovatievouchers | Kleinschalige technische of haalbaarheidsstudies met erkende onderzoekspartners | 75% van de in aanmerking komende kosten, tot € 10.000 per jaar (excl. btw) |
| Octrooien | Aanvraag- en procedurekosten voor octrooien, inclusief officiële taksen, vertalingen en advocaatkosten | 50% terugbetaling; aanvragen vóór indiening |
Meer informatie:
Innoviris Patents Innovation Vouchers
Gewestelijke steun in Wallonië
In Wallonië beheert SPW Économie twee belangrijke tools om IP-activiteiten te ondersteunen.
| Regeling | Ondersteunt | Voordeel |
| Chèque Propriété Intellectuelle (Chèque PI) | IP-analyses en strategische studies | 50% subsidie, max. € 45.000 (excl. btw) over 3 jaar |
| Win4Expertise – Brevets | Kosten voor octrooiaanvraag en -procedure (nationaal, EP of PCT) | Ongeveer 50% subsidie; vereist een intentieverklaring vóór indiening (7 maanden geldig) |
Meer informatie:
Chèque PI Win4Expertise Brevets
Details voor ‘Chèque PI’ (limieten 2025):
- Octrooieerbaarheidsonderzoek ≤ € 3.000
- Onderzoek naar de vrijheid van exploitatie ≤ € 6.000
- Onderzoek naar de stand van de techniek of om oppositie te voeren ≤ € 6.000
- Onderzoek naar stand van de techniek ≤ € 3.000
- Octrooien in kaart brengen ≤ € 7.500
- Technologische wake inclusief octrooien ≤ € 1.500
Tip: combineer de Chèque PI voor analytisch werk zoals octrooieerbaarheidsonderzoeken of onderzoeken naar de vrijheid van exploitatie met Win4Expertise Brevets voor het indienen van octrooiaanvragen. De twee regelingen vullen elkaar goed aan.
Federale belastingvoordelen
Wanneer intellectueel eigendom waarde begint te genereren, kunnen verschillende federale belastingvoordelen de kosten verder verlagen.
| Voordeel | Biedt | Voor wie |
| Aftrek voor innovatie-inkomsten | Aftrek van 85% van de in aanmerking komende netto IP-inkomsten, waardoor het effectieve belastingtarief daalt naar ongeveer 3,8%. | Bedrijven met inkomsten uit octrooien of in aanmerking komende software |
| Gedeeltelijke vrijstelling van bedrijfsvoorheffing | Tot 80% van de bedrijfsvoorheffing op R&D-lonen behouden | Werkgevers met geregistreerde onderzoekers (BELSPO) |
| Investeringsaftrek of belastingkrediet voor R&D | Aftrek of terugbetaalbaar krediet voor in aanmerking komende R&D-investeringen, inclusief octrooien | Alle bedrijven met R&D-activiteiten |
Regelingen combineren en naleving garanderen
Elk programma heeft zijn eigen toelatingscriteria en administratieve vereisten. De meeste eisen dat aanvragers alle andere ontvangen overheidssteun voor soortgelijke activiteiten aangeven, en dezelfde kosten kunnen niet twee keer gesubsidieerd worden.
Het is echter meestal mogelijk om verschillende regelingen te combineren voor dezelfde innovatie of hetzelfde octrooiproject. Een regeling kan bijvoorbeeld de officiële indieningskosten dekken, terwijl een andere regeling advies- of vertaalkosten ondersteunt, zolang alle financiering wordt aangegeven en de totale overheidsbijdrage binnen de toegestane limieten blijft.
Controleer altijd de meest recente richtlijnen of vraag professioneel advies voordat u een aanvraag indient, aangezien de regels per programma kunnen verschillen.
Besluit
Intellectueel eigendom beschermen is meer dan een juridische formaliteit; het is een strategische investering in de toekomst van uw bedrijf.
Door een combinatie van gewestelijke steun, Europese vouchers, federale diensten en belastingvoordelen kunnen Belgische kmo's de kosten voor het beschermen van hun innovatie aanzienlijk verlagen.
Ontdek hoe de Sirris Patent Cell u kan ondersteunen
Als octrooicel van de FOD Economie helpt Sirris technologiebedrijven bij het navigeren door deze tools, zodat innovatie en bescherming hand in hand gaan.
