Wat deze Europese wetgeving betekent voor uw bedrijf
Het Europese regelgevingslandschap verandert in hoog tempo. In het kader van de Europese Green Deal heeft de Europese Unie verschillende wetgevingsinitiatieven ingevoerd die de overgang naar een meer circulaire economie ondersteunen. Voorbeelden daarvan zijn de Verordening ecologisch ontwerp voor duurzame producten (ESPR), de Europese reparatiewet, de Richtlijn ter versterking van de positie van de consument en de Richtlijn groene claims.
Samen richten deze initiatieven zich op de verschillende aspecten van de levenscyclus van een product. De ESPR introduceert productspecifieke vereisten op het vlak van duurzaamheid, levensduur en repareerbaarheid, terwijl de Reparatiewet, officieel de Richtlijn recht op reparatie (EU) 2024/1799, deze vereisten aanvult door in de gebruiksfase reparatie boven vervanging te verkiezen. De Richtlijn ter versterking van de positie van de consument en de voorgestelde Richtlijn groene claims helpen consumenten dan weer om beter geïnformeerde en duurzamere aankoopbeslissingen te nemen.
Meer repareren, minder vervangen, minder afval
Aangezien de Europese lidstaten de nationale regels ter uitvoering van de Richtlijn recht op reparatie, vaak de Europese reparatiewet genoemd, moeten toepassen, gaat dit artikel dieper in op de concrete gevolgen voor fabrikanten en marktdeelnemers.
Met de Europese reparatiewet zet Europa opnieuw een stap in de richting van de circulaire economie, waarbij producten langer meegaan, minder afval veroorzaken en minder grondstoffen verbruiken.
Al jarenlang wordt het steeds moeilijker of duurder om producten te repareren, omdat reserveonderdelen niet meer verkrijgbaar zijn, software de reparaties bemoeilijkt of vervanging simpelweg minder kost dan reparatie.
Deze richtlijn voert nieuwe consumentenrechten en reparatieverplichtingen in voor bepaalde productcategorieën. Veel van de gedetailleerde technische vereisten inzake repareerbaarheid, reserveonderdelen en reparatie-informatie zijn echter vastgelegd in afzonderlijke productspecifieke EU-wetgeving, met name onder de Verordening ecologisch ontwerp voor duurzame producten (ESPR) en de productspecifieke uitvoeringsmaatregelen daarvan. De Europese reparatiewet vult deze productspecifieke regels dan ook aan door het recht van consumenten op reparatie te versterken en overeenkomstige verplichtingen in te voeren tijdens de naverkoopfase.
Waarom vormt deze wetgeving een keerpunt?
Ze vormt een belangrijke volgende stap in het bredere EU-kader rond circulaire economie. Tot op heden waren veel bedrijven wettelijk niet verplicht om producten te repareren nadat de garantieperiode was verstreken. Daar brengt de Europese reparatiewet nu verandering in: fabrikanten van bepaalde productcategorieën, zoals huishoudtoestellen en mobiliteitshulpmiddelen, zijn voortaan verplicht om verscheidene jaren na de verkoop van hun producten nog reparatiediensten aan te bieden, tenzij reparatie onmogelijk is. De precieze verplichtingen verschillen naargelang de productcategorie in kwestie en de onderliggende productspecifieke wetgeving.
De richtlijn versterkt ook het recht van consumenten op reparatie door reparatie gemakkelijker, transparanter en toegankelijker te maken. Ze voert een Europees reparatie-informatieformulier in, evenals een Europees onlinereparatieplatform waar consumenten gemakkelijk reparatiediensten en verkopers van gereviseerde producten kunnen vinden. Bovendien krijgen consumenten die tijdens de wettelijke garantieperiode voor reparatie kiezen, minimaal 12 maanden extra garantiedekking. Deze verlenging van de wettelijke garantieperiode kan een directere impact hebben op veel bedrijven die consumentengoederen verkopen.
Welke verplichtingen gelden voor uw bedrijf?
Bedrijven die producten op de Europese markt brengen, moeten eerst beoordelen of hun producten onder de toepasselijke EU-wetgeving inzake repareerbaarheid vallen en welke verplichtingen voor hen gelden. De exacte verplichtingen hangen af van de productcategorie en de relevante EU-productwetgeving, waaronder de ESPR en de uitvoeringsmaatregelen daarvan.
Waar van toepassing moeten fabrikanten voldoen aan de relevante vereisten inzake repareerbaarheid, reparatiediensten, reserveonderdelen en reparatie-informatie die in de toepasselijke EU-wetgeving zijn vastgelegd.
Tot slot moeten bedrijven zorgvuldig nagaan of softwarebeperkingen, digitale sloten of contractuele bepalingen als onwettige hindernissen voor reparatie kunnen worden beschouwd. Er kunnen nog steeds beperkingen worden opgelegd om redenen van veiligheid, cyberveiligheid of intellectuele eigendom, maar die moeten objectief gerechtvaardigd zijn.
De reparatieverplichting voor fabrikanten geldt momenteel voor specifieke categorieën van consumentenproducten die onder de Europese reparatiewetgeving vallen, zoals smartphones, tablets, wasmachines, vaatwassers, koelkasten, elektronische displays, stofzuigers en bepaalde producten met batterijen voor lichte vervoermiddelen, zoals elektrische fietsen en steps. In de loop van de tijd kunnen bijkomende productcategorieën worden toegevoegd.
Enkele praktische voorbeelden
U bent: een Belgische fabrikant van slimme huishoudelijke apparaten
U bent een Belgisch bedrijf dat slimme keukenapparaten produceert en in heel Europa verkoopt. Tegenwoordig vervangen uw klanten uw product vaak wanneer een displaymodule of batterij defect raakt, omdat vervangonderdelen moeilijk te verkrijgen zijn.
Volgens de Europese reparatiewet moet u reserveonderdelen aanbieden gedurende verscheidene jaren nadat u het product hebt verkocht. U moet uw klanten en onafhankelijke reparateurs ook reparatie-informatie en -opties aanbieden tegen een redelijke prijs. Dat zou kunnen betekenen dat u bepaalde producten opnieuw moet ontwerpen, zodat ze gemakkelijker kunnen worden geopend en gerepareerd. Mogelijk moet u ook contracten in de toeleveringsketen, de logistiek rond reserveonderdelen en de procedures voor customersupport aanpassen.
U bent: een fabrikant van apparaten voor connected mobiliteit
Als bedrijf dat e-steps en op batterijen werkende mobiliteitsmiddelen verkoopt, maakt u momenteel gebruik van software die alleen batterijen herkent die rechtstreeks door de fabrikant worden geleverd. Onder de nieuwe wetgeving zouden beperkingen die compatibele reparaties onnodig in de weg staan, problematisch kunnen worden. U zult zorgvuldig moeten beoordelen of die beperkingen werkelijk noodzakelijk zijn om veiligheids- of cyberbeveiligingsredenen.
Daarnaast zullen afzonderlijke vereisten onder de EU-batterijverordening vanaf 2027 repareerbaarheidsverplichtingen invoeren voor bepaalde batterijen.
Hoe kunt u zich voorbereiden op de Europese reparatiewet?
Uiterlijk op 31 juli 2026 moet de Europese reparatiewet in Belgisch recht zijn omgezet. Bedrijven moeten daarom:
1. Nagaan of hun producten binnen het toepassingsgebied van bestaande of toekomstige EU-wetgeving inzake repareerbaarheid vallen
Controleer of uw producten onder de Europese reparatiewet en onder productspecifieke wetgeving vallen, met inbegrip van de vereisten inzake ecologisch ontwerp onder de ESPR-regeling.
2. De gevolgen voor hun producten en servicediensten beoordelen
Waar van toepassing moet u nagaan of uw producten en processen na verkoop voldoen aan de relevante vereisten inzake repareerbaarheid, reparatie, reserveonderdelen en reparatie-informatie.
3. Hun strategieën inzake software, reserveonderdelen en service herevalueren
Controleer of de reparatiebeperkingen, de prijszetting van reserveonderdelen of het servicebeleid conformiteitsrisico’s kunnen creëren.
4. Interne processen en klantencommunicatie voorbereiden
Werk reparatieprocedures, consumenteninformatie, garantieverwerking en serviceprocessen bij voordat de nieuwe regels van kracht worden.
Controleer in het bijzonder of uw garantieprocedures rekening houden met de verlenging van de wettelijke garantieperiode wanneer consumenten voor reparatie opteren.
De Europese reparatiewet geeft duidelijk aan dat duurzaamheid, naleving van regelgeving en circulaire bedrijfsmodellen steeds meer met elkaar verweven raken. Samen met de ESPR-verordening en andere wetgeving op het gebied van circulaire economie maakt deze wet deel uit van een alsmaar coherenter EU-kader dat als doel heeft de levensduur van producten te verlengen en reparatie en circulaire bedrijfsmodellen te promoten. Bedrijven die vroeg op die ontwikkelingen inspelen, kunnen risico’s beperken en tegelijkertijd het vertrouwen van hun klanten en hun concurrentiepositie versterken. Zo kunnen reparatiediensten, opknapwerkzaamheden en het beheer van reserveonderdelen uitgroeien tot waardevolle nieuwe bedrijfsmodellen binnen de circulaire economie.
Benieuwd wat de Europese reparatiewet voor uw producten betekent?
De regels hebben gevolgen voor productontwerp, reserveonderdelen, reparatiediensten en klantencommunicatie. Bespreek uw uitdagingen met onze experts en ontdek hoe uw bedrijf zich tijdig kan voorbereiden.