Is het recyclen van afgedankte composiet jachten en boten een werkbare oplossing?

Op 16 januari vond een workshop over het recyclen van composietmaterialen uit gemengde afvalstromen van jachten en boten plaats. Tijdens deze interactieve werksessie konden de deelnemers hun ervaringen en verwachtingen met betrekking tot de recycling van deze schepen delen.

De workshop werd georganiseerd in het kader van het CompositeLoop Project om synergieën te verkennen in oplossingen voor afgedankte (EoL, end-of-life) windturbinebladen en EoL-afval van jachten en boten. 15 deelnemers uit de hele waardeketen, van ontmanteling tot recycling, woonden de workshop bij en wisselden domeinoverschrijdende inzichten uit. Er werden uitzeenzettingen gehouden door Jachthaven Nieuwpoort, OVAM, Febelauto en Simonis Reprocover.

Verwerking van afgedankte schepen

Momenteel zijn geen cijfers bekend over de afvalstroom van boten in België, maar tijdens deze sessie werd geschat dat er 85 schepen per jaar worden afgedankt, wat neerkomt op ongeveer 100 ton/jaar. Nederland raamde zijn afvalstroom op 3.000-4.000 ton materiaal per jaar; een Europese schatting heeft het over 140.000 schepen/jaar. Op Europees niveau is de orde van grootte vergelijkbaar met die van de windindustrie, met een raming van 50.000 ton/jaar in Europa in 2020. De afvalstroom van boten is echter heterogener en bevat meer vervuilende stoffen, zoals hout, metaal, (PU) schuim, en dergelijke. Alvorens het schip zo dicht mogelijk bij de jachthaven te verwerken, moet het door de eigenaar worden geïdentificeerd en vrijgegeven voor verdere verwerking. Deze verwerking komt neer op een manuele zaagbewerking, waarbij het schip in stukken wordt gesneden als voorbereiding voor de storting of verbranding (1.000 EUR/boot van 6-8 m). OVAM beschouwt dit momenteel als een aanvaardbare optie voor afdanking, omdat er zeer weinig lokale recyclingoplossingen beschikbaar zijn die vandaag de dag economisch stabiel zijn, ook al zijn er verschillende mogelijke technologieën gekend en zelfs op prototyping-schaal bewezen.

Recyclingtechnologieën voor composietstructuren

Tijdens de workshop werden twee opties voor grote EoL-composietconstructies gepresenteerd: de co-verwerkingsroute voor de cementindustrie en de recyclingroute waarbij composietfragmenten (gegranuleerde grondstoffen) met een bindmiddel worden gemengd en persgegoten. Het stof dat bij het snijden ontstaat, kan als vulstof voor SMC/BMC-procedés worden gebruikt, met extra uitdagingen op het gebied van manipulatie en veiligheid.

Reprocover Simonis bood zijn oplossing aan voor toepassingen als kabelgoten en straatmeubilair. Hoewel het bedrijf zich voornamelijk richt op het recyclen van bakeliet, verschuift het zijn target naar de recycling van GFRP-structuren met continue vezels. Het bedrijf kan 8.000 ton/jaar verwerken. In theorie worden geen stortheffingen aangerekend voor 'granulaatafval', maar in de praktijk wordt de voorverwerking (versnippering, zeven, ....) van composiet afvalstromen in rekening gebracht om de verwerkingskosten te compenseren.

Conclusies

Het is nu hoogtijd om economisch haalbare oplossingen te vinden voor het organiseren van de waardeketen, aangezien het vaak de eigenaar van het composietproduct is die verantwoordelijk is voor de recyclingacties. Er werd opgemerkt dat de recyclingroute, momenteel de meest milieuvriendelijke route, veelbelovender zou zijn als de verantwoordelijkheden tussen de actoren in de keten (materiaalproducenten, verwerkers van composieten, eigenaars en recyclers) zouden worden verdeeld. Financiële bijdragen voor die verantwoordelijkheden zouden er kunnen komen via een vrijwillige regeling, nieuwe regelgevingen of een combinatie van beide.

Bovendien zijn de volgende elementen cruciaal om economisch werkbare EoL-scenario’s te ondersteunen: betrouwbare gegevens verzamelen en uitwisselen, de kosten (vergoedingen of bijdragen) koppelen aan de milieueffecten en de rijpe recyclingtechnologieën uitbreiden naar industriële schaal. Stap voor stap zullen dergelijke acties nieuwe zakelijke mogelijkheden bieden voor een ecologisch verantwoorde verwerking van grote EoL-composietstructuren.

CompositeLoop is een haalbaarheidsstudie die werd opgezet om de huidige state of the art van opties voor de afdanking van grote composietstructuren te evalueren. De resultaten van de studie zullen door de industriële partners worden gevalideerd dankzij de steun van IBN Offshore Energie en IBN Composieten. 

(Bron foto: Dreamstime)