Een marxistische kijk op ons digitale tijdperk

Wat zou Marx zeggen over deze tijd waarin de economie zulke kattensprongen maakt? Op een luttele tien jaar tijd is de top 20 van meest waardevolle bedrijven grondig door elkaar gehaald. Voor geschiedschrijvers in de toekomst zal dit tijdperk op een flits lijken in vergelijking met de eerste en tweede industriële revolutie. Dit heeft een doordringende impact op het ondernemerschap, vooral dan op wat we onder een product verstaan en hoe we dit best ontwikkelen. 

Wie een traktaat verwacht over een nieuwe communistische economie moeten we teleurstellen. Karl Marx had en heeft nog altijd een sterke invloed op de filosofie, economie, sociologie en de geschiedschrijving. Hij introduceerde het idee dat economie en technologie (de onderbouw) de maatschappij en haar cultuur (de bovenbouw) bepalen.  

Wat zou hij zeggen over deze tijd waarin de economie zulke onvoorspelbare sprongen maakt? Op een slechts tien jaar tijd is de top 20 van meest waardevolle bedrijven grondig door elkaar gehaald. Voor latere geschiedschrijvers zal dit tijdperk - gestart met de mainstream adoptie van het internet vanaf 1995 en in een stroomversnelling geraakt door de doorbraak van cloud-software tien jaar later - op een flits lijken in vergelijking met de eerste en tweede industriële revolutie. Hun eerste conclusie zou zijn dat ons digitaal tijdperk korte metten maakte met het klassieke differentiatiemodel, gebaseerd op technologische intellectuele eigendom, typisch voor het steenkool- en olietijdperk.  

Commoditization occurs as a goods or services market loses differentiation across its supply base, often by the diffusion of the intellectual capital necessary to acquire or produce it efficiently. “From the taste of wheat, it is not possible to tell who produced it, a Russian serf, a French peasant or an English capitalist.” 
Karl Marx 

Van product naar service 

Digitale technologie is een commodity en zwaar investeren in eigen technische IP (intellectual property), bijvoorbeeld in meer performantie, is een risicovolle onderneming geworden. Online functionaliteit wordt onophoudelijk uitgebulkt door het trio van cloud-imperia: Amazon, Google en Microsoft. Elke 20 seconden doet Amazon een release van een nieuwe versie van één van zijn AWS-producten - die gaan van IoT-functionaliteit over databases en online security tot dataverwerking. Technologie verschuift hierbij van een CAPEX- (zelf investeren) naar een OPEX- (slim gebruiken) verhaal.  

Qua zoektocht naar waarde verschuift onze economie hierdoor noodzakelijkerwijs van product naar service. De gebruikservaring komt centraal te staan en dit is niet te rijmen met de (productgerichte) silostructuur van de meeste grote ondernemingen. Elke service moet tegelijk schaalbaar en klantgericht zijn. Communicatie met uw gebruiker of prospect kunt u dus niet over de haag (van uw afdeling) gooien. 

Designcultuur 

De sedimentatiecultuur die dominant is in de meeste van onze organisaties en als doel heeft massieve activa te bouwen wordt gradueel vervangen door een designcultuur die gesymboliseerd wordt door beweeglijke clans op zoek naar een 'moving target'. De belangrijkste activa uit de digitale economie zijn niet te koop, noch gestaag te sedimenteren, maar vereisen een continue designinspanning van een team van techneuten, marketeers, UX specialisten en productmanagers. 

Deze fundamentele verschuivingen beïnvloeden de manier waarop de wereld en de economie draaien, bijvoorbeeld in de manier waarop we best onze bedrijven organiseren - de centrale aansturing van IP en CAPEX-investeringen moet het afleggen tegen autonome teams in het veld, waarop we ons onderwijs geven - design zal een centraal thema worden in de meeste opleidingscurricula ten koste van kennistransfer - en waarop landen economisch concurreren - de rol van academische kennisopbouw als 'silver bullet' wordt meer en meer in vraag gesteld.  

Wat is de impact van het digitale op jouw organisatie of functie? Misschien is het een goed idee om even te investeren in een dieper begrip van de basismechanismen. Hierbij een tip om tijdens de koude winterdagen met een boekje in een hoekje in de materie te duiken: Hyperscale and Microcare, the Digital Business Cookbook is uit en te koop op de website van Die Keure

Deze blog is gebaseerd op een artikel, verschenen op Bloovi. 

Tags: