Vijf onderbenutte sterktes van West-Vlaanderen op digitaal entrepreneurship

Hoewel onze meest westelijke provincie economisch sterk staat, loopt de digitale vernieuwing er achter op de rest van het land. Nochtans zijn verschillende elementen aanwezig om hierin snel verandering te brengen: de regio beschikt over vijf sterktes die ertoe kunnen leiden dat ze zich opwerkt tot de digitale topregio’s binnen België.

West-Vlaanderen, en dan meer bepaald het zuiden van de provincie met zijn economische centra Kortrijk, Ieper, Waregem en Roeselare, is een intens industrieel ecosysteem, ooit omschreven als 'het Texas van Vlaanderen'. Denk aan de diepvriesgiganten van Ardooie of de vlasboeren die tapijtwevers of laminaatkampioenen werden en meespelen op wereldniveau. De sterkte van de eigen industrieën heeft de regio met als brandpunt Kortrijk ingeschreven in de top van de Belgische economische regio’s.

Qua digitale vernieuwing van de economie oogt de regio helaas veel bleker. De provincie West-Vlaanderen komt (met slechts 6 procent van de digitale startups) pas op de achtste plaats in België, na Brussel, de andere Vlaamse provincies, Waals-Brabant en Luik. De stad Kortrijk zelf haalt net de top tien als thuisstad van digitale ventures, na bijvoorbeeld Mechelen, Hasselt en Waver. (Bron: sirris.datascouts.eu)

Nochtans heeft de regio, en dan specifiek de stad Kortrijk, bijzondere troeven in deze context. Als Brabander en dus objectieve observator zie ik vijf sterktes die ertoe kunnen leiden dat het zich opwerkt tot de digitale topregio’s binnen België, de positie die historisch in lijn ligt met haar industriële dynamiek.

1. Het natuurlijke focuspunt van de digitale ventures actief in productietechnologieën

België is een typisch B2B-land en dat gaat ook op voor de digitale economie: twee derde van onze ventures hebben bedrijven als klant ten opzichte van de helft in de rest van Europa en één derde in Silicon Valley. Dit uit zich in het belang van oplossingen voor 'manufacturing', het aanbieden van productieoplossingen, een applicatiedomein dat in de Belgische top 3 van digitale domeinen zit. De reden van deze hoge score voor manufacturing is het dichte weefsel van verscheidene industriesectoren in en rond België. De regio is met zijn sterk ecosysteem van eigen industriële spelers bijzonder goed geplaatst om hierin de nationale lead te nemen. Kritisch hierin is de sterke interactie tussen lokale industriële en digitale bedrijven. Een initiatief dat deze interactie ondersteunt, kan dus een grote impact hebben.

2. Een sterke traditie in productmanagement

België is een typisch land van halffabricaten en van toelevering aan buitenlandse OEM-spelers. Een uitzondering hierop is de regio van Zuid-West-Vlaanderen met haar honderden familiale en beursgenoteerde productbedrijven in bijvoorbeeld machinebouw, textiel- en bouwproducten. Het zetten van een product in een markt is een expertise die rijk aanwezig is in de provincie, in tegenstelling tot de rest van België. Productmanagement is een essentiële rol binnen een digitale venture. De meeste startups blijven in een projectachtige aanpak hangen (de 'Problem-Solution fit fase' volgens eBoek 'Exodus', Omar Mohout, 2015) die een verdere schaling van het bedrijf als productbedrijf (naar de 'Product-Market fit fase') in de weg zit.

De acceleratiefasen in een digitale venture 

De vertrouwdheid met productmanagement deelt de West-Vlaming met andere succesvolle digitale naties zoals de Finnen, de Zweden en de Zwitsers. Een formele opleiding in productmanagement zou in de provincie dan ook een grotere aandacht moeten krijgen.

3. Een focus op klantenservice

West-Vlaanderen is vermaard om de excellente diensten van haar aannemers, technische servicebedrijven en toeleveranciers. Efficiëntie en klantgerichtheid gaan samen in een non-nonsens-focus op een correcte oplossing. Klantgerichte service en retentie van klanten staan centraal in een digitale economie. De meest belangrijke parameter in een digitale venture is de 'customer lifetime value' of waarde die een gebruiker opbrengt tijdens zijn klant-zijn. Het opzeggen of verminderen van de subscriptie zijn hierbij de kritische uitdagingen. De regio deelt deze servicegerichtheid met de Engelse buren aan de andere kant van het Kanaal. Deze instelling is springlevend in de provincie, maar te veel aandacht aan naleving van regelgeving in een toenemend aantal sectoren kan dit sterk punt neutraliseren.

4. Voldoende familie, vrienden en gekken

Het overleven van een startup in de eerste fases hangt in vele gevallen af van lokaal beschikbaar geld, beter bekend in venture capital milieus als de 3F's - 'Family, Friends and Fools'. De ondernemingszin van de regio heeft geleid tot een relatieve welvaart die niet moet onderdoen voor de rijkste gebieden van België. Een brede laag van de regionale bevolking heeft als ondernemer of als kaderlid goed zijn brood verdiend. Spijtig genoeg is de reflex om te investeren in technologie gefnuikt door de negatieve ervaring rond het lokale Lernout & Hauspie-drama. Deze ervaring uit de late jaren 1990 heeft het geld gedreven naar veiliger geachte beleggingen, zoals immobiliën. Een mobilisatie van het lokale kapitaal kan wel degelijk het verschil maken in continentaal Europa, waar het verhaal van de meeste digitale bedrijven gesmoord wordt door een schrijnend gebrek aan groeikapitaal. Slechts een schamele 300 miljoen euro werd in 2015 geïnvesteerd in België in digitale ventures. (Bron: Sirris) De regio heeft hier de kans om de oude traditie van het 'financieren van wie ge kent' terug in ere te herstellen. Mensen kennen en vertrouwen elkaar, wat maakt dat investeren sneller en doeltreffender kan dan in een anonieme investeringsrelatie.

5. Een ambitieus ecosysteem

Kortrijk ligt perifeer binnen België, maar aan de poorten naar de grote zuidelijke markt van Frankrijk. Lille en haar randsteden deden hierbij vanaf de jaren 1950 dienst als springplank. Gedreven door ambitie veroverden de regionale industriëlen de Franse markt. Vandaar kwam zuidelijk Europa in zicht. Uiteindelijk nestelden zich verschillende spelers in Zuid- en Noord-Amerika, Oost-Europa en China. De drang naar steeds verdere export heeft de West-Vlaming altijd gedreven. Hij (of zij) is in essentie een 'growth hacker' (d.i. het internationaal groeien met bijna zero budget) avant-la-lettre die de boer optrok met een grote liefde voor zijn product en de wil om ermee de wereld te veranderen. Dit cultureel DNA trapt momenteel op zijn adem, op zoek naar nieuwe groei-opportuniteiten. Deze nieuwe opportuniteiten kunnen gebruik maken van een aanwezigheid over de hele wereld. Hierin lijken de lokale ondernemers en kaders op Nederlanders of Ieren, die ook over een wijdverspreid ecosysteem beschikken dat mee ambities van individuen helpt realiseren. Specifiek in de sector van digitale productieoplossingen (zie sterkte 1) kan dit ecosysteem het verschil maken.

Verschillende initiatieven zullen nodig zijn om het digitale ecosysteem in de regio op snelheid te laten komen. Elk regionaal ecosysteem heeft een aantal brandpunten nodig die de aanwezige expertise en ambitie mee kunnen kanaliseren. In deze context organiseren de stad Kortrijk, Sirris en VOKA een Kortrijkse editie van Startathlon©. Dit intensieve programma coacht digitale ventures op hun go-to-market en business-modelontwikkeling via workshops, geleid door ervaren mentoren.

Het programma, nu toe aan zijn negende editie, loopt over drie maanden en zal maximaal zeven ventures uit de regio begeleiden die actief zijn in digitale technologieën zoals SaaS, Internet of Things, data analytics etc.

Dit artikel verscheen ook op Bloovi. 

(foto bovenaan © Stad Kortrijk)