Tools voor eco-compliance (1) - regelgeving en normen

Van uitdagingen rond het milieu een opportuniteit maken, het kan! Maar hoe dit aanpakken? In een vierdelige reeks rond eco-compliance zoomen we in op de kansen die ontstaan door de steeds strenger wordende regelgeving, het groeiende aantal normen, het toenemend belang van labels en de steeds meer veeleisende klanten. Dit eerste deel focust op de regelgeving en normen.

In volgende delen brengen we een aantal laagdrempelige hulpmiddelen in kaart. Daar waar er geen of onvoldoende gereedschappen beschikbaar zijn, creëren we (Sirris en Agoria) zelf de nodige methodieken om u op weg te helpen.

Wat mag u in deze vierdelige reeks verwachten?

  1. Wat is het verschil tussen een wet en een norm? Kan een norm wettelijk verplicht zijn?
  2. De Normvinder: een praktische handleiding en zoekstrategie
  3. Identificeer dwingende regelgeving voor uw product
  4. Case study rond regelgeving met betrekking tot energie-efficiëntie (white paper)

Conformiteit? Ja, maar waarmee?

Elk bedrijf streeft conformiteit na via dwingende vereisten. De vereisten die dwingend zijn, kunnen een verschillende oorsprong hebben. In de eerste plaats beschrijven de wet- en regelgeving vereisten voor proces, product of dienst. Ook normen kunnen van toepassing zijn op uw processen of producten. 

Bovenop de wettelijke verplichtingen en de vereisten beschreven in de normen, zijn er natuurlijk ook de marktvereisten. Deze zijn niet steeds juridisch dwingend tenzij ze opgenomen worden in het contract dat met de klant is afgesloten. Het gaat dan om de klantenvereisten die vastgelegd werden in een contract dat beide partijen moeten naleven. 

Wat is het verschil tussen wet- en regelgeving en normen?

Normen zijn natuurlijk geen wetten. Maar kunnen normen soms niet wettelijk verplicht zijn? 

Wet- en regelgeving zijn wetten en regulering op regionaal (bijv. Vlarem), nationaal (bijv. KB emissies) of Europees (d.i. 'directives', bijv. Ecodesign directive) vlak.

De Europese Unie beschikt over vier regelgevende instrumenten: 

1. Verordeningen

Verordeningen hebben een algemene strekking en zijn in alle onderdelen bindend en rechtstreeks van toepassing in alle lidstaten. Een verordening hoeft niet eerst in nationale wetgeving omgezet te worden. 

2. Richtlijnen

Een richtlijn in de Europese Unie is een Europese wet die juridisch bindend is voor elke lidstaat. Een richtlijn staat boven de wetten van de individuele lidstaten. Elke lidstaat moet de richtlijn omzetten in de nationale wetgeving. Voorbeelden van richtlijnen die van toepassing zijn op elektrische apparaten, zijn de laagspanningsrichtlijn, de EMC-richtlijn, de machinerichtlijn, … 

3. Beschikkingen

Beschikkingen zijn bindend in al hun onderdelen voor diegenen tot wie zij zich uitdrukkelijk richten. Een beschikking kan aan één rechtspersoon gericht zijn. Een beschikking kan belastend of begunstigend zijn, bijvoorbeeld het verbod op een nationale steunmaatregel of een ontheffing van een kartelverbod. 

4. Aanbevelingen en adviezen

Aanbevelingen en adviezen zijn niet bindend. Elke lidstaat is vrij om deze al dan niet te volgen. Aanbevelingen en adviezen kunnen wel de basis vormen voor een norm of een richtlijn die later van kracht wordt. 

De Europese wetgeving (verordeningen en richtlijnen) vermeldt de essentiële vereisten (doorgaans in een eerste bijlage). 

Zo vermeldt de liftenrichtlijn 2014/33 in bijlage 1:

“1.3. Ophang- en draagmiddelen
De ophang- en/of draagmiddelen van de kooi, de bevestiging en de uiteinden daarvan, moeten zodanig zijn gekozen en ontworpen dat, rekening houdend met de gebruiksomstandigheden, de gebruikte materialen en de fabricageomstandigheden, een voldoende algeheel veiligheidsniveau wordt gegarandeerd en het risico dat de kooi valt zo klein mogelijk is.” 

De geharmoniseerde norm EN 81-20 vermeldt dimensioneringsregels, rekening houdend met het gekozen materiaal, het gewicht van de kooi, de nominale last en diverse veiligheidscoëfficiënten. Het resultaat is x kabels met een diameter van y mm. Hierdoor wordt het zeer eenvoudig om te beoordelen of aan de essentiële vereisten voldaan is: gewoon het aantal kabels tellen en de diameter meten. Een norm wordt pas geharmoniseerd na een kwaliteitsbeoordeling en vermelding in het Publicatieblad van de EU. Deze geharmoniseerde normen geven een veronderstelde overeenstemming met de vermelde essentiële vereisten van de verordening of richtlijn. U kunt natuurlijk op elke andere manier aantonen dat u aan deze eisen voldoet. Geharmoniseerde normen maken het u gemakkelijker. 

Gebruik

Normen hebben geen wettelijke kracht. Het gebruik is vrijwillig, tenzij deze uitdrukkelijk vermeld worden in de wetgeving. In bestekken wordt veelvuldig verwezen naar normen. Het betreft hier een contractuele overeenkomst tussen klant en leverancier. 

Anderzijds zijn normen regels van goed vakmanschap en beschrijven de stand der techniek. In betwistingen (voor de rechtbank) wordt dikwijls gerefereerd naar deze regels van goed vakmanschap. Hoewel niet verplicht, houdt het negeren van normen toch zekere aansprakelijkheidsrisico’s in. 

De meeste bedrijven hebben voldoende marktkennis en investeren in de verbetering van hun klantenrelaties om deze ongeschreven regels en trends te detecteren en hier op in te spelen. Als er nieuwe innovatieve producten worden bedacht in de bedrijven moeten dikwijls ook nieuwe normen op de radar komen. Dit is een niet altijd even evidente zoektocht. Sirris en Agoria helpen u graag verder op pad. Zo kunt u, net zoals zo veel andere bedrijven, de vruchten plukken van duurzame innovatie. Bovendien werken we onze methodiek verder uit met laagdrempelige tools die we u in de komende artikels zullen presenteren en waarmee u zelf aan de slag kunt. In het volgende artikel stellen we een eerste tool voor die u toelaat de juiste normen die van toepassing zijn voor uw product te vinden.

Waar knelt het schoentje voor u? Laat het ons weten, zodat we u gericht kunnen helpen om kansen om te zetten in reële, duurzame winst.

Dit artikel verschijnt in het kader van het project ‘Eco-compliance als competitief wapen’, uitgevoerd door Sirris en Agoria, met de steun van VLAIO.

(Bron foto bovenaan : https://pixabay.com)