Industriële symbiose - besparen op materiaal en energie dankzij bijproducten van je buren

In de Gentse haven zal een samenwerking tussen twee bedrijven resulteren in een aanzienlijk lager energieverbruik en lagere C02-uitstoot. Dergelijke vormen van samenwerking komen we steeds vaker tegen in Europa, met tal van bijkomende voordelen voor de deelnemers. Een nieuw Europees project wil dit soort van initiatieven ondersteunen, en is op zoek naar geïnteresseerde bedrijven.

Vanaf eind 2016 zal papierfabriek Stora Enso de site van Volvo Cars in Gent van warm water voorzien via een warmtenet van 4 kilometer lang. Zo zal restwarmte uit de bio-warmtekrachtkoppeling van Stora Enso een groot deel van de fossiele warmte die nu Volvo gebruikt, vervangen en kan de Gentse plant zijn CO2-uitstoot jaarlijks met zo'n 15.000 ton verminderen.

In andere Europese landen zijn dergelijke warmtenetten al meer ingeburgerd en dus beter uitgebouwd. Denemarken heeft 30.000 km aan warmteleidingen en twee derde van alle warmteverbruikers zijn erop aangesloten. In Duitsland ligt meer dan 19.000 km aan warmteleidingen met ruim 5 miljoen klanten. Nederland telt 500.000 klanten van warmtenetten.

Een voorbeeld van een industriële symbiose op basis van materialen is Novidon uit Veurne, dat zetmeel uit reststromen van de voedingsindustrie verwerkt tot een hoogwaardig product voor technische toepassingen in onder andere de papierindustrie, de productie van behanglijm en als smeermiddel in de olie-industrie. De productiesite is gevestigd naast een groot voedingsmiddelenbedrijf, waarmee intens wordt samengewerkt. De symbiose geeft aanzet tot andere synergieën, zoals optimalisatie van het waterhergebruik. Het resultaat is een win-winsituatie voor de partners.

In Denemarken bestaat zelfs een volledig industrieel ecosysteem, waarin 17 bedrijven met 30 verschillende stromen betrokken zijn: de Kalundborg Symbiosis. De bij- of afvalproducten van de ene onderneming worden consequent gebruikt als grondstof door de andere in een gesloten cyclus.

Industriële symbiose, geen utopie

De vele voorbeelden wijzen op een veranderende mentaliteit bij de nieuwe generaties volwassenen naar een bewuster omgaan met milieu en grondstoffen. Door industriële symbiose kan het ene bedrijf de afvalstromen aan materiaal en energie van een ander bedrijf benutten. Deze vorm van samenwerken ondersteunen en optimaliseren is het doel van het nieuw op te starten Europese project Utopia.

Utopia staat voor:

  • het modelleren van de processen in elk bedrijf maar ook hun interacties met elkaar
  • het slim monitoren van de processtromen
  • de ontwikkeling van analyse en optimalisatietools om globaal tot een efficienter energie- en materiaalverbruik te komen  
  • het centrale beheer van de data (door het opzetten van een 'collaborative information space')
  • het gebruiken van deze informatie voor verplichte en vrijwillige 'groene' verslaggeving

Al deze ontwikkelingen zullen tijdens het project uitgetest worden in pilootprojecten bij bedrijven. Heeft uw bedrijf restproducten die mogelijk elders nuttig kunnen ingezet worden? Wilt u dit nagaan door deel te nemen in een pilootproject? Neem dan contact op met Tania Drissen.