Hoe barrières aan eco-innovatie in de verlichtingsindustrie overkomen?

Ook efficiënte verlichtingstechnologieën als leds hebben met milieuproblemen te kampen. Om het ontwerp, de productie en verspreiding van hoog-efficiënte ledproducten te ondersteunen werden binnen het cycLED-project de barrières geanalyseerd die deze eco-innovaties in de weg staan en oplossingen voorgesteld. De analyse gebeurde op basis van interviews met de voornaamste spelers in de ledindustrie.

Volgens het internationaal energieagentschap komt de hoeveelheid elektriciteit die lichtbronnen verbruiken overeen met de hoeveelheid die kerncentrales over de hele wereld produceren. Goed voor zo'n 20 procent van het elektriciteitsverbruik op wereldschaal. Vandaag worden verouderde verlichtingstechnologieën, zoals gloeilampen, vervangen door efficiëntere technieken, zoals leds. Dit zowel vanuit een ecologisch als economisch standpunt. Maar ook leds hebben te kampen met milieuproblemen, die een barrière vormen en moeten worden aangepakt, zodat leds volledig aan de groene verwachtingen kunnen voldoen. 

Verschillende soorten obstakels

Sommige van de obstakels hebben te maken met de bedrijven zelf. Een gebrek aan duidelijke visie en strategie rond eco-innovatie bijvoorbeeld verhindert uiteraard eco-innovatie. De complexe aard van ledtechnologieën, die gebruik maken van verschillende kennisbronnen, kan ook eco-innovatie in de weg staan, bijvoorbeeld wanneer leds niet voldoende modulair zijn, waardoor bij defect van een onderdeel van het ledproduct, zoals de driver (of één van zijn componenten), dat niet vervangen kan worden en het volledige product moet worden weggegooid. Ook hebben bedrijven die willen overschakelen naar efficiëntere technologieën vaak onvoldoende competent personeel (ingenieurs, verkopers, ...) om deze overschakeling van kennis van mechanica naar kennis van elektronica te ondersteunen of de werknemers zijn te druk bezig met bestaande taken om er nieuwe bij te nemen. Het gebrek aan financiële middelen is ook een belangrijke barrière in de ontwikkeling van eco-innovatieve leds, zeker voor kmo's.

Andere hindernissen die buiten de bedrijven te vinden zijn, zijn van financiële aard of hebben betrekking tot arbeidsmarkt en gebruik door consumenten, beleid en standaards, de ledindustrie (die bijvoorbeeld eco-innovatie niet bepaald ondersteunt) of de economische, politieke en ecologische context op wereldniveau.

Belangrijkste barrières voor eco-innovatie en hun aanbevelingen

Het onderzoek liet de projectpartners toe de dertien voornaamste obstakels op de weg naar eco-innovatie voor ledbedrijven te identificeren (van meer naar minder belangrijk).

De grootste barrières volgens de CycLED-kmo's:

  • gebrek aan certificeringmechanismen om de technische specificaties van ledproducten te controleren
  • nationale richtlijnen voorzien niet in adequate ondersteuning van eco-innovatie en/of opkomende ledtechnologieën
  • groeiende en oneerlijke concurrentie van niet-Europese bedrijven
  • de led-drivers, door voortijdige defecten
  • gebrek aan fondsen om eco-innovatie bij kmo's te ondersteunen
  • opleidingsinstituten voorzien niet voldoende opgeleid personeel om eco-innovaties te ontwikkelen
  • het aanspannen van rechtszaken tussen bedrijven (veelal IP-gerelateerd)
  • tekort aan technisch personeel om eco-innovatie mogelijk te maken 

Voorbeelden van initiatieven en oplossingsrichtingen

 

We sommen enkele mogelijke oplossingen voor bovenstaande barrières op.

De belangrijkste, te overkomen barrière is er een op het vlak van beleid ('gebrek aan certificeringsmechanismen'), waarover Europa zich nog niet gebogen heeft, maar de VS wel: het LED Lighting Facts-programma van de US Department of Energy heeft als doel "besluitvormers een garantie te geven dat de performantie van SSL-producten nauwkeurig vertegenwoordigd zijn wanneer producten op de markt komen." Een gelijkaardig programma zou op Europees niveau kunnen worden gelanceerd. De barrière krijgt zodoende de hoogste prioriteit en steun werd gevraagd aan de beroepsorganisatie Lighting Europe bij het overkomen ervan. Op 7 januari 2015 heeft de vereniging uiteindelijk een A Joint Industry Call for Action uitgebracht, om de pan-EU-samenwerking ter bewaking van de markt te versterken en zo marktverstoring te voorkomen.

De tweede barrière is ook een beleidsprobleem ('nationale richtlijnen geven niet voldoende ondersteuning') en zou kunnen aangepakt worden door een financieel ondersteuningsplan te introduceren voor consumenten van leds met eco-ontwerp. Volgens de Climate Group (2012) voorziet in Californië een 'Efficiency and Conservation Block Grant Program' (EECBG) een bedrag van 37,3 miljoen voor 40 kleine steden en arrondissementen, om retrofitprojecten voor ledstraten en - parkings te ontwikkelen. Ook in Europa zijn dergelijke initiatieven aan de gang, zoals DOLL in Denemarken, zoals we al vermeldden in een eerder artikel.

De derde barrière betreft 'groeiende en oneerlijke concurrentie van niet-Europese bedrijven'. De creatie van sterke certificeringsmechanismen kan deze oneerlijke concurrentie tegengaan en mogelijk kunnen deze mechanismen ingezet worden om de normen te verstrengen voor leds die op de Europese markt komen, bijvoorbeeld door alleen deze die een bepaald ecologisch performantieniveau halen, toe te laten ledproducten naar de Europese markten te exporteren. Dit zou immers de gezondheid en het milieu kunnen beschermen en dus als een geldige commerciële barrière worden aanzien door het WTO (uitzonderingen volgens het WTO). Inzetten op dienstverlening op basis van de hoge kwaliteit en TCO (total cost of ownership) kan lokale Europese bedrijven ook onderscheiden van niet-Europese bedrijven die verder van de lokale markt verwijderd zijn.

Een laatste voorbeeld heeft betrekking tot de vierde barrière - de zwakke led-drivers. Om dit probleem op te lossen opteren bedrijven ervoor hun personeel te trainen over hoe robuuste en efficiënte drivers te kiezen (bijvoorbeeld deze die met een garantie van minstens zeven jaar komen), anderen hebben beslist om hun eigen led-drivers te maken. Opbouwen van expertise rond led–drivercombinaties is dus bijzonder belangrijk. Verlichtingsverenigingen zijn gestart met de aanpak van dit probleem, aangezien leddrivers kritieke onderdelen zijn voor de kwaliteit van SSL. Het Britse LIA bijvoorbeeld publiceerde een gids voor OEM's en producenten van armaturen op basis van leds, waarin het advies geeft over wat te overwegen bij selectie van een driver: is hij geschikt voor de toepassing? Aan welke uitgangsspanning werkt de driver? Wat zijn de efficiëntievereisten van je oplossing? ...) Ook een aanrader voor ledbedrijven is om een kijkje te nemen in de gids van CELMA rond de selectie van sturingapparatuur (drivers) of deel te nemen aan trainingsprogramma's aangeboden door industriële verenigingen zoals bijvoorbeeld Cluster Lumière in Frankrijk.

De auteur van deze tekst is Cédric Gossart - buitengewoon hoogleraar aan het Institut Mines-Télécom in Parijs, waar hij het ICT & Environment-netwerk coördineert. Hij is verantwoordelijk voor het onderdeel rond barrières voor eco-innovatie binnen het CycLED-project en zal op de workshop ‘How to truly eco-innovate in the lighting industry?’ op 11 februari een bijdrage leveren met de interactieve sessie ‘Eco-innovation barriers and how to overcome them’.