Ceci n'est pas une copie - ‘Design tussen innovatie en imitatie’

Een tentoonstelling die de relatie tussen innovatie en imitatie in het design analyseert.

Van 27 november 2016 tot 26 februari 2017 organiseert het CID (Centre d’innovation et de design) in Grand-Hornu de tentoonstelling 'Ceci n'est pas une copie -  Design tussen innovatie en imitatie.'

De tentoonstelling zet de aard, de betekenis en de acceptatie van technieken van citeren, plakken, herinterpreteren, nabootsen of kopiëren in de designactiviteiten in de kijker.
Een dergelijke bezinning over het “kopiëren” is nuttig voor alle ondernemingen die een beroep doen op designers en die met dit fenomeen te maken kunnen krijgen. En des te nuttiger in een tijdperk waarin digitaal knip- en plakwerk en 3D-printing de verschuiving van imitatie-inspiratie naar hacking en plagiaat maar al te gemakkelijk maakt. 

Kopiëren wordt vaak als tegenstrijdig met innovatie voorgesteld en, als dusdanig, als onaanvaardbaar en illegaal. Toch ziet het er allemaal niet zo eenvoudig en zwart-wit uit. De tentoonstelling zet de volgende strategieën van creatief kopiëren in de kijker: 

  • Een kopie kan opzettelijk zijn en worden gebruikt als onderzoeks- en bezinningsmiddel. Het gaat erom van bestaande objecten te leren. De open cultuur van knippen en plakken, hacken, sampling en mixing is schering en inslag in het digitale tijdperk en die technieken maken het mogelijk historische projecten een nieuwe invulling te geven, ze te voltooien, te wijzigen en ze aan te passen aan de smaken van de ontwerper. 
  • De Chinezen worden als grote kopieerders beschouwd, maar ze werden zelf reeds in de 16e eeuw door de Europeanen gekopieerd. De wederzijdse aantrekking tussen Oost en West  blijft ook vandaag nog voelbaar, met een sterke kruisbestuiving als gevolg. 
  • Het design evolueert niet sprongsgewijs, maar in een langzaam en continu proces. De individuele creatieve bijdrage berust op collectieve kennis en de innovatie bestaat erin te updaten, anders te interpreteren en te herontwerpen. 
  • De wereld van het design is doorspekt van toevalligheden: de uitvindingen komen tegemoet aan actuele trends en de ontwerpers kunnen tot gelijkaardige oplossingen komen naargelang van nieuwe maatschappelijke ontwikkelingen, de beschikbaarheid van nieuwe materialen en de evolutie van de productietechnieken. Ze hebben alle dezelfde specificaties in termen van ergonomie, functionaliteit, materiaalbesparingen, energie-efficiëntie… wat soms tot convergerende keuzes leidt: kopiëren is onvermijdelijk. 
  • Soms is de kopie een eerbetoon aan een bekend ontwerper of een nabootsing van zijn werk.

(foto bovenaan: Loeschner, Bert, The Dudes, Limited edition, 2011. Polypropylene © CID Grand Hornu)